Shane Ó Curraighín

Foilsithe 03 M.F. 2015 Le Shane Ó Curraighín

Le cluiche ceannais na hiomána ag teannadh orainn, téann ‘Cuimhní Craoibhe’ na seachtaine seo siar chuig iománaithe Aontroma ’89 – an fhoireann dheireanach as cúige Uladh ar éirigh leo cluiche ceannais Christy Ring a bhaint amach.

Ba bheag duine a thug seans d’fhir Aontroma cluiche ceannais na hÉireann a bhaint amach an bhliain sin agus an ceann is fearr a fháil ar Uibh Fháilí sa chluiche leathcheannais.

Tá stádas laochais saothraithe ag imreoirí na linne sin i gcontae Aontroma, leithéid Jim Nelson, Terence ‘Sambo’ McNaughton, Olcan ‘Klute’ McFetridge, Dessie ‘Hippy’ Donnelly, Ciaran Barr gan ach roinnt acu a lua.

Chuaigh Meon Eile siar boithrín na smaointe le lucht tacaíochta Aontroma agus iad ag amharc siar ar chluichí móra agus ceiliúradh na bliana cailiúla sin sa chontae…

Tuilleadh >

Gaelcholáiste Dhoire oscailte

Foilsithe 02 M.F. 2015 I Cúrsaí Reatha

Gaelcholaiste Dhoire
Gaelcholaiste Dhoire

Shane Ó Curraighín

Lá stairiúil a bhí ann ag Caisleán Dhún Geimhin inné le hoscailt Gaelcholáiste Dhoire. Tá an mheánscoil úrnua seo ar an dara ceann saor scartha sna sé chontae i ndiaidh Choláiste Feirste.

Ceathrar déag dalta ó chontaetha Dhoire agus Aontroma a shiúil thar thairseach na scoile. Tá súil ag Bord Gobharnóirí na scoile go mbeidh suas le dhá scór cláraithe faoin bhliain seo chugainn. Cúig bhunscoil atá lonnaithe sa cheantar maguaird.

Cheadaigh an Roinn Oideachais moladh forbartha na scoile um Nollaig seo caite, rud a d’fhág naoi mí ag an choiste bainistíochta dlús a chur faoi bhunú an Ghaelcholáiste.

Ghabh Príomhoide na scoile, Diarmaid Ua Bruadair, buíochas leis an phobal as a dtacaíocht ina chuid cainte inné agus thug sé le fios go mbeidh gach ábhar atá ar an churaclam á chur ar fáil do na daltaí nua.

“Tá muid ag leagan síos na bunchlocha do scoil i bhfad níos mó agus tá muid ag cur struchtúir in áit a bheas ábalta freastal ar an éileamh sna blianta amach romhainn,” arsa Ua Bruadair ar Bharrscéalta RTÉ RnaG.

Bhí Meon Eile i measc na cuideachta inné nuair a fosclaíodh an scoil. Labhair muid le bunaitheoirí, múinteoirí agus dáltaí faoin aistear a bhí rompu agus a gcuid mianta don todhchaí…

Tuilleadh >

Beagnach 100 gníomh ar son na Gaeilge i bplean RTÉ

Foilsithe 01 M.F. 2015 I Cúrsaí Reatha

Agallamh le Rónán Mac Con Iomaire
Agallamh le Rónán Mac Con Iomaire

Seán Ó Baoill

Tá chóir a bheith céad gníomh éagsúla bainteach le cur chun cinn na Gaeilge curtha ag RTÉ rompu féin ina bplean teanga, a seoladh ar maidin i gColáiste na Tríonóide.

I measc na ngníomh atá luaite sa phlean nua, déanfar tráchtaireacht i nGaeilge ar chluichí ceannais Chraobh na hÉireann ag tosú ón Domhnach seo. Scrúdófar féidearthachtaí do sheirbhís nua raidió Ghaeilge do dhaoine óga fosta. Cuirfear tús le feasacháin nuachta dátheangacha ar RTÉ 2FM agus déanfar úsáid na teanga a threisiú i bhfeasacháin teilifíse, leanúnachais agus aimsire.

Tá sé ráite sa phlean go mbunófar Ionad Barr Feabhais i gcomhpháirt le hOllscoil na hÉireann Gaillimh le hoiliúint a chur ar fáil sna meáin chumarsáide Ghaeilge agus go gcuirfear ábhar digiteach ar fáil d’fhoghlaimeoirí Gaeilge ar líne.

Ba é príomhstiúrthóir RTÉ, Noel Curran, a sheol an plean gníomhaíochta straitéiseach 2015-2019 agus plean teanga na seirbhíse i gcuideachta an Taoisigh Enda Kenny inniu.

Labhair Meon Eile le Grúpcheannasaí RTÉ, Rónán Mac Con Iomaire, faoi na gníomhaíochtaí atá curtha ag an tseirbhís rompu féin agus na hábhair chasaoide a bhíodh ag Gaeilgeoirí áirithe i leith na seirbhíse…

Tuilleadh >

Barúil ón bhocsa - Ré an emoji

Foilsithe 28 Lún. 2015 I Pobal, Teicneolaíocht

emoji
emoji

Céad slán le LOL agus céad fáilte roimh an emoji!

Cloiseann muid go leor cainte i measc an aosa óig faoin emoji sa lá atá inniu ann.

Daoibh súid nach bhfuil a fhios agaibh cad is emoji ann, is iad na híocóin nó na pictúirí atá le fáil ar leithéid Facebook agus ar do ghlicghuthán.

Úsáideann tú iad le cur síos a dhéanamh ar mhothúcháin, in áit an focal féin a scríobh.

Ach tá deagóirí anois ábalta comhrá iomlán a dhéanamh leis na straoiseoga seo amháin, gan focal ar bith a úsáid!

Bhí físéan ceoil ag Katy Perry le déanaí inar úsáid sí emoji le cur síos a dhéanmh ar a hamhrán.

Agus tá daoine fasta ag dul i ngleic leis an nós úr seo chomh maith – má tá sé maith go leor do Katy Perry, tá sé maith go leor dúinne!

Chuaigh Meon Eile le labhairt le beirt i gCo Dhún an nGall le níos mó a fháil amach faoi na hemojis!

Tuilleadh >

Cuimhní Craoibhe – Sam sna Sléibhte

Foilsithe 27 Lún. 2015 I Súil Siar

Dún na nGall 1992
Dún na nGall 1992

An tseachtain seo ar Chuimhní Craoibhe, téann muid siar ar bhoithrín na smaointe le Seán Seosamh Ó Dochartaigh agus amharcann muid ar Chraobh Peile na hÉireann ’92 nuair a thóg Dún na Gall Corn Sam Mhig Uidhir den chéad uair riamh.

Bhí lorg na ráchairte ar an chontae sna blianta roimhe le Craobh Uladh buaite acu in 1990 agus Craobh na hÉireann Faoi 21 tógtha acu trí bliana níos túisce.

I dtús na Craoibhe sa bhliain chinniúnach sin, bhí an t-ádh ar Dhún na nGall dul thar an Chabhán. Scóráil Máirtín Beag Mac Aoidh cic saor ó fhada amach sa bhomaite dheireanach leis an chluiche a chur ar chomhscór. Ba bheag stró a bhí acu san athimirt.

Chloígh na Conallaigh fir Dhoire i gCluiche Ceannais na cúige agus chuir siad Maigh Eo de dhroim seoil i gCluiche Leathcheannais na hÉireann.

Baile Átha Cliath a bhí os a gcomhair amach sa Chluiche mór Ceannais i mí Mheán an Fhómhair – ba iad fir na hArdchathrach rogha na coitiantachta ach bhí an lá ag fir Thír Chonaill.

Seo súil siar ar an chraobh stairiúil inar thug na Conallaigh an SAM chuig an iarthuaisceart den chéad uair riamh…

Tuilleadh >

Súil siar ar mhonarcha Bhábóga Chroithlí

Foilsithe 26 Lún. 2015 I Pobal

Monarchan Bábóga Chroithlí
Monarchan Bábóga Chroithlí

Hannah Ní Dhubhcháin

Níl mórán tithe in Éirinn nach raibh Bábóg Chroithlí ann am inteacht den tsaol. Thosaigh an mhonarcha i gCroithlí ag déanamh bréagán sa bhliain 1939 agus tháinig cáil ar na babóga mórthimpeall na hÉireann agus leoga díoladh iad sna Stáit Aontaithe agus i Sansana lena chois sin.

Is í an aidhm a bhí acu ná fostaíocht a chruthú sa cheantar ach is beag go raibh a fhios acu an rath a bheadh ar na bábógaí a bhí á dtáirgeadh acu, go háirithe um Nollaig.

Deir Sarah Rua “go raibh siopaí i mBaile Átha Cliath go iarraidh bábóga saora a cheannacht ach ní raibh sé chomh furast sin rudaí saora a dhéanamh deas”.

Thug an mhonarcha go leor fostaíochta isteach sa cheantar fá choinne 30 bliain ach mar gheall ar iomaíocht tréan i dtíortha eile, dhruid monarcha Bhábóga Chroithlí sna 1970í.

Osclaíodh arís é áfach in 1993 nuair d’aithin lucht gnó cion an phobail ar na bábóga i gcónaí agus cuireadh iad ar an mhargadh arís

An raibh Bábóg Chroithlí agaibh féin sa teach?

Labhair muid le Jimmy Duffy, Máire Diver agus Sarah Rua Uí Bhaoill le níos mó a fháil amach faoin mhonarcha agus na bábóga clúiteacha.

Tuilleadh >

Cant - teanga an lucht siúil i mbaol

Foilsithe 25 Lún. 2015 I Cúrsaí Reatha

Léargas ar theangacha den lucht siúil
Léargas ar theangacha den lucht siúil

Shane Ó Curraighín

Tá an teanga ‘Cant’, a labhraítear i measc an lucht siúil in Éirinn, i mbaol agus laghdú tagtha ar líon na gcainteoirí, a deir Mark Donahue, Oifigeach Forbartha leis An Munia Tober, grúpa tacaíochta an lucht siúil i mBéal Feirste.

Deir Mark go bhfuil deiseanna labhartha Cant laghdaithe i measc an lucht siúil mar go bhfuil mórchuid na dteaghlach a bhfuil Cant ar a gcumas acu socruithe síos anois.

Dúirt sé le Meon Eile gur treise líon na gcainteoirí Gammon, leagan den Cant a labhraíonn cuid teaghlach i gceantar Bhéal Feirste agus áiteanna eile.

Seo roinnt den eolas ó cheardlann teangacha i gColáiste Feirste a eagraíodh le comhthusicint a chothú idir daltaí na scoile agus daoine óga ón lucht siúil i mBéal Feirste.

Phléigh na daoine óga na foclaí is ansa leo ina dteangacha féin agus cuireadh síos ar theanga an lucht siúil…

Tuilleadh >

Sa tóir ar an ghrá

Foilsithe 24 Lún. 2015 I Cúrsaí Reatha

Ar thóir ar an ghrá

Is iomaí bealach atá ann anois chun grá a aimsiú: ar líne, le fear déanta cleamhnais nó fiú díreach san eaglais agus tú ar tí duine a phósadh gan bualadh leo roimh ré. Ach, mar a scríobhann Michaeline Donnelly, níl rudaí chomh holc chun tabhairt faoin rogha dheireanach sin go fóill…

Tuilleadh >

Ceiliúradh ar 120 bliain d'athbheochán na Gaeilge cois cuain

Foilsithe 21 Lún. 2015 I Pobal

Comóradh 120 Bliain CnaG cois cuain
Comóradh 120 Bliain CnaG cois cuain

Shane Ó Curraighín, Hannah Ní Dhubhcháin

Rinneadh ceiliúradh an tseachtain seo ar 120 bliain d’athbheochán na Gaeilge i mBéal Feirste agus bunú na chéad chraoibhe de Chonradh na Gaeilge sa chathair.

D’eagraigh Forbairt Feirste agus Turas imeachtaí idir Reilig na Cathrach agus oirthear Bhéal Feirste leis an chomóradh a cheiliúradh.

Le cúpla seachtain anuas, ghlan agus chóirigh Gaeilgeoirí óga i mBéal Feirste uaigh John St Clair Boyd.

“Duine mór le rá a bhí i Boyd, an chéad mháinlia ar otharlann na bpáistí i mBéal Feirste. Thug Boyd sean-teach otharlann na bpáistí do Chonradh na Gaeilge le bheith in úsáid mar cheanncheathrú i lár an bhaile ag Sráid na Banríona,” arsa stiúrthóir Forbairt Feirste, Jake Mac Siacais.

Seo súil ar an chomóradh a rinne Forbairt Feirste agus Turas ar shaol agus ar shaothar Boyd…

Tuilleadh >

Cuimhní Craoibhe – Laethanta Órga Thír Eoghain

Foilsithe 20 Lún. 2015

Cuimhní Craoibhe - Tír Eoghain
Cuimhní Craoibhe - Tír Eoghain

Shane Ó Curraighín

Tá tús á chur againn le sraith nua inniu, Cuimhní Craoibhe, ina n-amharcann muid siar ar fhoirne móra peile chúige Uladh a rinne beart i gCraobh na hÉireann.

Le Tír Eoghain i gcluiche leathcheannais na craoibhe i gcoinne Chiarraí an Domhnach seo, is cóir agus cuí go gcuireann muid tús leis an tsraith ag amharc siar ar fhoirne an chontae a thóg leo Corn Sam Mhig Uidhir faoi thrí idir 2003 agus 2008.

Níos túisce an tseachtain seo, labhair muid le hiar-imreoir an chontae, Mark Harte, ag páirc a chumainn, Aireagáil Chiaráin i mBaile Uí Dháiligh, faoi na cuimhní agus a chuid tuairimí ar laethanta móra an chontae…

Tuilleadh >

Tráchtanna is déanaí