Foilsithe 19 Noll.
 2014 I Pobal

Leis an Nollaig ag teannadh linn go tréan, labhair muid le páistí ó ghaelscoileanna i gContaetha Thír Eoghain agus Aontroma faoina mianta do thréimhse na Nollag agus faoin méid ullmhúcháin atá déanta acu.

Bhí scleondar, soineantacht agus sonas na Nollag le sonrú go smior ina measc. Seo chugaibh páistí ó Ghaescoil Uí Dhochartaigh agus Gaelscoil na bhFál agus caint uathu a thógfas do chroí agus a chuirfeas gáire geal ar do ghnúis!

Tuilleadh >

Gnó úr Gaeilge oscailte in Ard Mhacha

Foilsithe 18 Noll.
 2014 I Pobal

siopa úr Seacht
siopa úr Seacht

Shane Ó Curraighín

Tá gnó úr Gaeilge tosaithe ag an ghrúpa pobail, Cairde Teo i gCathair Ard Mhacha, agus táthar ag díol táirgí ó cheardaithe Gaeilge atá lonnaithe mórthimpeall Chúige Uladh.

Is i gcroílár na cathrach atá an gnó lonnaithe agus fostaíocht á cur ar fáil ann do cheathrar, beag beann ar dheontas.

Bunaíodh Cairde Teoranta cúig bliana ó shoin agus é mar sprioc ag an ghrúpa fóras sóisialta agus stádas gnó a thabhairt don Ghaeilge i gCathair Ard Mhacha.

Tá siad ag obair i gcuideachta eagrais chultúrtha sa chontae, leithéidí Chleamairí Ard Mhacha, Coláiste Chaitríona agus Bothán na bhFear chun gréasán Gaelach na cathrach a fhorbairt.

Agus iad ag ceiliúradh cúig bliana a mbunaithe, thug Meon Eile cuairt ar oscailt ‘Seacht’ ar na mallaibh le hobair mhuintir Ard Mhacha a fhiosrú…

Tuilleadh >

2014 - Buaicphointí Bliana

Foilsithe 17 Noll.
 2014 I Cúrsaí Reatha

Alba 2014

Is iomaí scéal, mór agus beag, a bhain na ceannlínte amach le linn 2014. Seo na deich gcinn is suntasaí, dar le Ciarán Ó Pronntaigh…

Tuilleadh >

Bua an Cheoil - Aodán Ó Ceallaigh

Foilsithe 16 Noll.
 2014 I Bua an Cheoil

aodan
aodan

Seán Ó Baoill, Hannah Ní Dhubhcháin

‘Bua an cheoil’ deireanach don bhliain agus tá Seán Ó Baoill i gcuideachta duine atá tar éis dul chun cinn mór a dhéanamh i saol an tsean-nóis le blianta beaga anuas, mar atá Aodán Ó Ceallaigh ó Rinn Ua gCuanach

Rugadh agus tógadh Aodán sa Rinn, ceantar Gaeltachta agus ceantar a bhfuil clú na hamhránaíochta air. Mar a deir Aodán féin, tá idir iascaireacht agus amhranaíocht san fhuil acu agus tá a gcuid amhrán féin cumtha ag teaglaigh áirithe, clann Uí Cheallaigh ina measc.

Bhí an amhranaíocht ar an seán-nós i gcónaí thart ar Aodán ag é ag fás aníos agus ceol ag a athair Pádraigh Ó Ceallaigh agus ag a mháthair Áine Uí Cheallaigh, a bhfuil Corn Uí Riada buaite faoi dhó aici.

Tuilleadh >

Cultúrlann Uí Chanáin ag ceiliúradh 5 bliana ar an fhód

Foilsithe 15 Noll.
 2014 I Cultúr agus Ealaíon

Culturlann Doire
Culturlann Doire

Seán Ó Baoill, Hannah Ní Dhubhcháin

Tá Cultúrlann Uí Chanáin, i nDoire Cholm Cille, ag ceiliúradh cúig bliana ar an fhód i mbliana. Tá tionchar mór imeartha ag an Chultúrlann ar shaol na Gaeilge sa chathair sa tréimhse sin.

Sula raibh an Chultúrlann ann ní raibh mórán áiteanna ag Gaeil na cathrach chun theacht le chéile ach tá sé sin athraithe anois le háiseanna agus spás den scoth ann ar Mhórshráid Shéamais. Ní amháin go mbíonn ranganna Gaeilge ar siúl acu ach ranganna damhsa, ceoil, sean-nóis agus eile.

Tá an méid sin daoine ag freastal ar ranganna agus imeachtaí na Cultúrlainne anois go bhfuil brú spáis ann. Duirt Gearóid Ó hEára, Príomhfheidhmeanach Chultúrlann Uí Chanáin, gur shíl siad ar dtús go mbeadh go leor spáis acu ann ar feadh 15 bliain ach go bhfuil orthu amharclann úr a thógáil cheana féin.

I measc na ndaoine a bhí ar cuairt sa Chultúrlann nuair a bhuail Meon Eile isteach ná Labhrás Ó Múrchú, Ardstiúrthóir Chomhaltas Ceoltóirí Éireann agus Máirtín Ó Muilleoir, MLA.

Fuair Meon Eile déis labhairt leo agus tuairmí s’acu sin a fháil ar an Chultúrlann.

Tuilleadh >

An dtugtar cluas éisteachta do ghuth an léirsitheora?

Foilsithe 12 Noll.
 2014 I Cultúr agus Ealaíon

Cube
Cube

Ó thús na bliana seo, tá na mílte Gael ó thuaidh agus ó dheas tar éis na sráideanna a shiúl ar lorg comhionannais agus cearta.

Suas le 80,000 a bhí ar shráideanna Bhaile Átha Claith Dé Céadaoin lena míshástacht faoi na táillí uisce a léiriú. Deireadh le táillí uisce ab ea cuspóir na hagóide ach ní cosúil go bhfuil an comhrialtas reatha ag dul a ghéilleadh.

An lá céanna, sheas Gaeil an Tuaiscirt ar chéimeanna Fheidhmeannas Stormont ar lorg Acht Teanga don dlínse.

Níorbh í seo an chéad uair ag pobal na Gaeilge a mhíshástacht á léiriú i mbliana agus breis agus 15,000 Gaeilgeoir páirteach i laethanta Dearg ó thuaidh agus ó dheas.

Ó thús Eanáir, d’éirigh le brú an phobail a chinntiú nach ndéanfar Oifig an Choimisinéara Teanga a chomhnascadh; d’éirigh leis an fheachtas ‘Bus Anois’ iompar scoile cuí a bhaint amach do dhaltaí Choláiste Feirste agus tá an feachtas ar son meánscoile i nDún Geimhin, Doire, ag teacht faoi bhláth.

Cén tionchar a bhíonn ag na hagóidí seo áfach ar lucht na bunaíochta? An dtugtar cluas éisteachta do ghuth an léirsitheora? Labhair muid leofa siúd a ghlac páirt sna hagóidí le bliain anuas…

Tuilleadh >

Slógadh na nGael ag Stormont

Foilsithe 11 Noll.
 2014 I Cúrsaí Reatha

Slógadh na nGael ag Stormont
Slógadh na nGael ag Stormont

Shane Ó Curraighín, Fearghal Ó Maolagáin

Bhailigh os cionn 100 duine faoi chéimeanna Fheidhmeannas Stormont inné lena gcearta teanga agus comhionannais a éileamh.

D’eagraigh grúpaí Gaeilge agus Gaeil aonair, faoin fheachtas Dearg, an Slógadh le haird lucht polaitíochta agus an phobail a tharraingt ar Acht Gaeilge. Ba mar chuid den Lá Idirnáisiúnta Cearta Daonna a eagraíodh é.

“Léiríonn an slua a tháinig amach anseo inniu beocht agus tiomántas phobal na Gaeilge, go háirithe agus na cainteanna traspháirtí ag dul ar aghaidh faoi láthair,” a dúirt Ciarán Mac Giolla Bhéin ó Chonradh na Gaeilge.

Dúirt an tAire Cultúir, Ealaíon agus Fóilíochta Carál Ní Chuilín go bhfuil ceist na teanga i lár ábhar na hidirbheartaíochta.

“Tá sé in am dúinn beart a dhéanamh do phobal na Gaeilge, gan ligint don chéad ghlúin eile a bheith thíos le heaspa cearta teanga,” arsa an tAire.

Seo chugaibh léargas ar an mhéid a thit amach ar chéimeanna an Fheidhmeannais…

Tuilleadh >

Ról CLG sna Meáin Shóisialta – An bhfuil ról ar bith acu?

Foilsithe 10 Noll.
 2014 I Cúrsaí Reatha

Spórt agus na meáin shóisialta

CLG ag cur a ladair isteach sa saol atá ag imreoirí ar líne. Ach ar cheart dóibh, go háirithe agus imreoirí amaitéaracha i gceist? Dar le Conall Ó Máirtín nár cheart…

Tuilleadh >

Bua an Cheoil - Maedhbh Nic Aindreasa

Foilsithe 09 Noll.
 2014 I Bua an Cheoil

meabh
meabh

Seán Ó Baoill, Hannah Ní Dhubhcháin

An tseachtain seo ar ‘Bua an Cheoil’ tá muid i nDoire Cholmcille i mbun cómhra leis an amhranaí óg Maedhbh Nic Aindreasa.

Is as Béal Feirste ó dhúchais í Maedhbh ach cónaí uirthi anois i nDoire, áit ina bhfuil sí ag freastal ar Ollscoil Uladh ag déanamh staidéir ar theanga agus litríochta na Gaeilge…

Tuilleadh >

"Bilingua" le hEithne Ní Uallacháin seolta go hoifigiúil

Foilsithe 08 Noll.
 2014 I Pobal, Cultúr agus Ealaíon

"Bilingua" le hEithne Ní Uallacháin seolta go hoifigiúl ag Gael Linn
"Bilingua" le hEithne Ní Uallacháin seolta go hoifigiúl ag Gael Linn

Fearghal Ó Maolagáin

Cailleadh Eithne Ní Uallacháin go tragóideach i mí Bealtaine 1999, ach léirigh ócáid san Odessa Club i mBaile Átha Cliath le gairid go bhfuil a glór agus a cuid ceoil chomh hábhartha is a bhí riamh.

Ba é Fintan Vallely a sheol an dlúthdhiosca úr, Bilingua, atá eisithe ar Gael Linn, os comhair slua mór de chlann agus cairde an amhránaí.

Tá an t-albam curtha le chéile d’ábhar a raibh Eithne ag obair air sna nóchaidí, idir amhráin nua-chumtha agus leaganacha d’amhráin aitheanta.

D’fhreastal Meon Eile ar an seoladh agus labhair muid le Dónal, mac Eithne, a bhí mar léiritheoir ar an albam faoin cheol agus faoina chuimhní ar an amhránaí draochtúil.

Tuilleadh >

Tráchtanna is déanaí